Grote Kerk Breda, bakermat van de Oranje Nassaus

I.v.m. de opening van de tentoonstelling is de kerk vanaf 15.00 uur gesloten voor publiek.

‘de Kerkschat’

Breda’s Museum opent in de Grote Kerk op 30 september 2006 zijn nieuwe vaste expositie op locatie.

J. Grosfeld, dir. Breda’s Museum

Veel schatten in het interieur van de Grote Kerk zijn de afgelopen jaren opnieuw ontdekt. Door restauraties van muurschilderingen en grafmonumenten is het kunst- en cultuurhistorisch belang van het kerkinterieur veel nadrukkelijker in beeld gekomen. In een kunsthistorische monografie over het kerkgebouw en zijn interieur werd dit belang in 2003 wetenschappelijk te boek gesteld. De museale presentatie van het kerkinterieur is daarna vast onderdeel van het beleid geworden, niet alleen in tijdelijke exposities maar ook in permanente vorm. Al met al spreken we hier van een ontwikkeling waarmee de Grote Kerk steeds bewuster zijn rol van belangrijke cultuurtoeristische bezienswaardigheid van Breda is gaan spelen.

In dit kader is een samenwerking tussen de kerk en Breda’s Museum lange tijd onderwerp van gesprek geweest. Het richtte zich aanvankelijk op de wens om het schilderij van het Sacrament van Niervaart in de kerk te exposeren. Het museum verbond daaraan steeds de eis van museale omstandigheden: niet alleen qua veiligheid en klimaat maar ook in de ambitie om zorgvuldig te presenteren met gepaste aandacht voor het verhaal van dit voor Breda zo unieke schilderij.

In het jaar 2000 is beleidsmatig gestart met ambitie van Breda’s Museum om op monumentale locaties in Breda permanente exposities in te richten en daarmee de museumcollectie in een serie van dependances een breed bereik te geven. In 2002 resulteerde het inmiddels drukbezochte Breda’s Begijnhof Museum. En in 2004 volgde Buitenpost Holland Casino, een kleine maar fraaie tentoonstelling over de bewoningsgeschiedenis van de Kloosterkazerne, het monument waarin Holland Casino Breda is gevestigd. Breda’s Museum ‘de Kerkschat’ is de derde expositie op locatie, mogelijk dankzij een speciaal krediet van de gemeente Breda.

Bijzonder in dit geval is dat de museumdependance wordt gevestigd in een monument waarvan het interieur al op een museale wijze wordt gepresenteerd. Samenspel in onderscheid, zo valt de formule daarvoor te karakteriseren. Ontwerp en opzet van ‘de Kerkschat’ dragen duidelijk de signatuur van Breda’s Museum. Met het kerkinterieur en de daarin aanwezige presentatie van de Grote Kerk zelf is in het ontwerp rekening gehouden. Ontwerper Ger Feijen is kritisch begeleid door de restauratiecommissie van de Grote Kerk en heeft mede daardoor een onderscheidend en evenwichtig ontwerp gemaakt voor ‘de Kerkschat’.

In de Niervaartkapel, achter de huidige entreebalie, wordt een grote vitrineconstructie geplaatst. Daarin komen behalve het Niervaartschilderij ook andere belangrijke objecten die in de bisschoppelijke verzameling van Breda’s Museum berusten maar oorspronkelijk uit de Grote Kerk stammen, zoals zilveren Bredase monstransen, het reliekkruis, een pyxis, de paaskandelaar en een sculptuur van de kruisdragende Christus. Van na de Reformatie dateert het 17e eeuwse avondmaalszilver. ‘De Kerkschat’ is bijeen een ‘trésor’ van bescheiden maar wel voorname proporties. In zijn inhoud weerspiegelt ‘de Kerkschat’ de essentie van het protestantse kerkinterieur, met zijn veelal beschadigde restanten van de katholieke devotie. Het tijdens de Beeldenstorm beschadigde Niervaartschilderij is zelf een toonbeeld van de bewogen geschiedenis, waarin het geloof van beelden en tastbare objecten van devotie plaats maakte voor de soberheid van het Woord. Naast het Sacrament van Niervaart komt de verering van het kruisreliek aan de orde, de twee belangrijkste laatmiddeleeuwse devoties waaraan de Reformatie in de Grote Kerk een einde maakte. In ‘de Kerkschat’ verkennen de bezoekers straks zelf op computer de cultuurhistorische dimensies van een aantal unieke objecten die zo op een nieuwe manier hun plaats in het kerkinterieur krijgen.