Home / Historie / Restauraties / Muurschilderingen
Restauraties

Muurschilderingen

PILAARSCHILDERINGEN ZUIDBEUK

Op de pilaren in de zuidbeuk zijn schilderingen te zien in verschillende staat van leesbaarheid.

Op de eerste kolom gezien vanaf de viering zijn roze en oranje contouren van verfsporen aangetroffen. Deze zijn gestabiliseerd door ze te hechten aan de ondergrond. Er is niet meer teruggevonden dan wat er nu te zien is en dat maakt deze schildering wat mysterieus. Aan de achterzijde van de eerste pilaar zijn resten van een schildering aangetroffen. Deze resten zijn alleen vastgezet en gestabiliseerd. Herkenbaar zijn een leeuwenkop en een (deel van) een vaas. Deze resten zijn niet met elkaar verbonden door verbindingslijnen (trateggio) omdat die techniek in dit geval meer zou verstoren dan dat het zou bijdragen aan een versterking van het beeld.

Op de tweede kolom is door het met elkaar verbinden van verfsporen een duidelijker contour te zien. Met trateggiotechniek zijn de restjes verf verbonden. Duidelijk is dat hier twee schilderingen door elkaar heen te zien.

Op de derde kolom is veel teruggevonden. Daardoor ontstaat hier een vrij duidelijk beeld van de beeltenis die op die pilaar heeft gestaan. Het betreft hier de heilige Lucia. Het zwaard is sterk aangezet en volledig gereconstrueerd. Het gezicht is volledig verdwenen en niet gereconstrueerd. Op de plaats van het gezicht zijn bij een vroegere restauratie nieuwe stenen ingezet, reden waarom op die plaats geen verfsporen zijn teruggevonden.

Op de kolom bij het orgel is alleen een (deel van) een schaduwschildering aangetroffen. Deze is gerestaureerd voor zover er verfsporen gevonden zijn.

TAPIJTSCHILDERINGEN KOOROMGANG ZUID

Deze schilderingen zijn alleen gestabiliseerd: de schilderingen zijn schoongemaakt, de verfresten zijn vastgezet en er is hooguit hier en daar een ontstorende retouche aangebracht, daar waar stopsels zijn gerepareerd.


MUURSCHILDERING KLEERMAKERSGILDE/LAKENKOPERSGILDE

Deze muurschildering is zeer nauwgezet gerestaureerd. Daardoor krijgt het beeld een vlekkerig patroon. Als er lichtgroen werd aangetroffen werd er ook lichtgroen geretoucheerd. Als er donkergroen werd aangetroffen kreeg ook de omgeving een donkerder kleur. De figuratieve afbeeldingen van de scharen en andere figuurtjes komen nu veel sterker tot hun recht.

SCHLDERING DRAGENDE ENGELEN

Boven de schildering van het Lakenkopersgilde ziet men boven de grond twee dragende engelen. Zij dragen de tapijtschildering. Deze schildering is intensief gerestaureerd. De engelen waren voor de restauratie vrijwel onzichtbaar maar zijn nu vanaf de grond weer goed te zien. In het laatste stadium van de restauratie is gekozen voor het niet verder invullen van het figuratieve deel. Door de omgeving met kleur te versterken komt de beeltenis als vanzelf sterker naar voren. Deze techniek is ook gebruikt bij de restauratie van de Dragende Engelen op de tegenoverliggende pilaar. Daar is nog terughoudender gewerkt waar het de restauratie van de figuratieve elementen betreft. De schildering is weliswaar minder leesbaar vanaf de grond maar heeft met behoud van de figuratieve expressie veel van haar originele uitstraling behouden.

SCHILDERING BOKKEN EN SCHAPEN

Deze schildering in de zuidelijke Kooromgang ter hoogte van het midden was zwaar vervuild en vrijwel onleesbaar. Deze schildering is schoongemaakt en met trattegiotechniek gereconstrueerd. Daarbij zijn de figuratieve afbeeldingen ontzien: zo is bijvoorbeeld het hoofd van een van de schapen alleen rondom het hoofd geretoucheerd waardoor wel de vorm van het hoofd is teruggekeerd maar niet de invulling van oog, mond en andere details. Bijzonder is dat de bloemetjes, die als decoratieve elementen op het bovenste groene vlak absoluut niet meer te zien waren voor de restauratie, nu de schildering weer een bijzondere uitstraling geven.

SCHILDERING JACOBUS DE MINDERE

Deze schildering was zeer grof gerestaureerd bij de voorgaande restauratie. Na het plaatsen van een werksteiger kon pas goed worden vastgesteld hoeveel stopsels er waren aangebracht. Alle stopsels zijn verwijderd. De baard van Jacobus bleek een overschildering te zijn: na restauratie is de originele baard weer te zien , zoals geschilderd door de kunstenaar. Alle stopsels zijn verwijderd en vervangen door kalkstopsels. Door het aanbrengen van retouches zijn veel meer details te zien zoals de Stichtersfiguur aan de rechter onderzijde. De tekst in de tekstbandenrol is slechts gedeeltelijk gerestaureerd. Meer verfresten zijn niet aangetroffen.

SCHILDERING HOSTIES EN KELKEN

De schildering van de hosties en kelken, schuin tegenover het grafmonument van Jan van Polanen II, heeft nauwelijks figuratieve restauratie ondergaan. Door alleen de omgeving te voorzien van kleurpigmenten zijn de afbeeldingen van de hosties en de kelken vanzelf weer zichtbaar geworden. De details van de meeste hosties en kelken zijn verdwenen. Door het toepassen van deze techniek is wel een mooi beeld ontstaan van het totaal, dat het best op afstand kan worden bekeken.

NIERVAARTKAPEL

In de jaren 50 is deze schildering al voor een groot deel gerestaureerd. Toen is er gekozen voor een grove streeptechniek. In 2006 is besloten om deze techniek verder door te zetten en niet de verwijderen. Daarmee werd een vroegere restauratie gerespecteerd.

SCHILDERING GOEDE EN KWADE GEBED

Deze schildering was vrijwel onleesbaar geworden door vervuiling. De schildering is schoongemaakt en minimaal bijgewerkt waardoor de leesbaarheid enorm is vergroot. Daar waar in de Beeldenstorm beschadigingen zijn ontstaan (onder andere het bewust weghalen van het gezicht van Christus) is de schildering niet teruggebracht in de oude staat omdat er geen kennis bestaat over de afbeelding.

HOUTSKOOLTEKENING HET OFFER VAN ABRAHAM

Deze tekening is een schets, die diende als basis voor een latere schildering. Deze is niet afgemaakt omdat na het opzetten ervan de kerk in handen kwam van de Protestanten. Zij schilderden de tekening over met witkalk. Daardoor bleef deze bewaard. Het is dus een uniek document. De tekeningen zijn voorzichtig schoongemaakt met een droog sponsje. Er werden beschadigingen ontdekt van een plamuurmes. Deze zijn miniem geŽgaliseerd. Ook zijn er roodomrande resten aangetroffen, die zijn zo gelaten. Alle verdere sporen zijn gefixeerd met een tylose- oplossing.

WIJDINGSKRUIZEN

In de kerk zijn op veel plaatsen wijdingskruizen te zien. Bij de restauratie is gekozen voor een minimale aanpak. Als de teruggevonden kleuren vaag waren dan is de schildering vaag gehouden. Is de originele verflaag helder, dan is ook de retouche helder gehouden. Onder de wijdingskruizen staan Latijnse teksten. Ook deze zijn minimaal gerestaureerd. Alleen waar verfsporen zijn aangetroffen zijn de letters bijgewerkt. Niet de complete tekst is teruggebracht, hoewel dat wel mogelijk zou zijn geweest.

CHRISTOFFEL

De imposante schildering aan de westkant van de kerk, die Christoffel en het kind Jezus voorstelt, is gerestaureerd.
Daarmee is tevens een einde gekomen aan de restauratie van de binnenzijde van de kerk.
In het voorjaar van 2009 is begonnen met een vooronderzoek. Daarbij is de schildering van dichtbij bekeken en is de schade in kaart gebracht waarbij men ook verf- en kalkmonsters nam. Aan het eind van 2009 meldde het onderzoeksrapport onder andere dat er in de schildering nogal wat stopsels zitten. Dat zijn gaatjes die dichtgestopt zijn met ander harder materiaal dan gewoonlijk met kalk. Het gevolg was dat er nogal wat scheuren optraden. Verder constateerde men dat bij een eerdere restauratie in de vijftiger jaren de 16e eeuwse schildering door Dio Rovers overschilderd was. Dat was met name het geval bij de hoofden van Christoffel, het Jezuskind en de kluizenaar.
Bij de start van de restauratie begin 2010 zijn alle overschilderingen weggehaald en is de schildering gereinigd. Daardoor kwam steeds beter de originele 16e eeuwse schildering naar voren. Daarnaast is er volgens de trattegiomethode zeer zorgvuldig geretoucheerd en is de schildering verder met minimale toevoegingen compleet gemaakt.Vermeldenswaard is dat een deel van deze restauratie is betaald door het Steunfonds Vrienden van de Grote Kerk.
De muurschildering zal met name door de lichtinval in het voorjaar mooi tot zijn recht komen.

SINT-JORISKAPEL

De restauratie van de zogenaamde tapijtmuurschilderingen in de Sint-Joriskapel is begonnen in 2005 ruim 8 jaar na het bouwkundig herstel..
Er was schade door regendoorslag en vocht in de buitenmuren kon zorgen voor het loslaten van het stucwerk. Evenals bij de restauratie van de Annunciatie zijn specifieke klimatologische maatregelen genomen en is een rustperiode van 8 jaar ingelast om de effecten van die maatregelen te toetsen.
Daarna zijn er in het onderste deel van de muur gaten geboord en die zijn gevuld met een glasachtige substantie waardoor het vocht niet meer kon optrekken.
Het stucwerk van de muur is gerepareerd. De aanwezige overschilderingen en stopsel zijn verwijderd en het oppervlak is schoongemaakt met gedestilleerd water.
De restauratie van de muurschildering van deze kapel is uitgevoerd in een lichtere teint dan de originele schildering. Daardoor is het verschil tussen beiden goed te zien.