Home / Historie / Pronk en Praal

Expositie Pronk en Praal

In 2005 kon men in de Grote Kerk de expositie Pronk en Praal bezoeken. De expositie is nu nog steeds te zien via de mediaplayers, die in de kerk staan opgesteld. Hieronder volgt een korte samenvatting van de voornaamste onderdelen van de expositie.

Het interieur van het gebouw is zeer bijzonder. De kerk herbergt een aantal Laatmiddeleeuwse grafmonumenten die als ensemble nergens anders in Nederland voorkomen. Ook de gewelfschilderingen zijn onvergelijkbaar met die in andere Nederlandse kerken. De gewelfschilderingen van de Prinsenkapel zijn zelfs uniek voor Europa: zelfs in Italie is er geen tweede schildering in deze vorm te vinden.

De aanwezigheid van deze unieke kunstschatten is te danken aan de (Oranje-) Nassau�s. In 1404 vestigt de familie Nassau zich in de Nederlanden/Breda. In de eeuwen daarna ontwikkelt de Nassau-familie zich tot een der rijkste en machtigste van Europa. Die ontwikkeling van rijkdom en macht is duidelijk terug te vinden in de Grote Kerk van Breda: enerzijds in de vorm van de diverse uitbreidingen van het gebouw, anderzijds in de vorm van schilderingen, grafmonumenten en kunstschatten. Uitbreidingen en verfraaiingen werden gefinancierd door de Nassau�s.

In de kerk liggen begraven Engelbrecht I en II van Nassau, Jan IV van Nassau, Hendrik III van Nassau; Rene van Chalon (de eerste Prins van Oranje en erflater aan Willem van Oranje); de eerste vrouw van Willem van Oranje Anna van Buren en tientallen andere familieleden en leden van hun hofhouding. Vanaf de dood van Willem van Oranje werden de Oranje Nassaus in Delft begraven. De meeste voorvaderen van Willem van Oranje zijn bijgezet in Breda.

Topattractie in de expositie is de gewelfschildering van de Prinsenkapel (1533 vermoedelijk door Thomas Vincidor de Bologna, leerling van Raphael)in opdracht van Graaf Hendrik III van Nassau. Hendrik III van Nassau was de hoogste adviseur van Keizer Karel V en wilde laten zien hoe belangrijk (en rijk) hij was. Een van de uitingen van dynastiek zelfbewustzijn was de bouw van de Prinsenkapel (de begraafkapel voor de Nassau�s) waarin hij een prachtige gewelfschildering liet aanbrengen, maar waarin ook een grafmonument werd gebouwd voor de oom van Hendrik III, Engelbrecht II van Nassau, een monument dat zich in bijzonderheid kan meten met het grafmonument van Willem van Oranje in Delft.

De gewelfschildering is tussen 1998 en 2004 gerestaureerd waardoor de oorspronkelijke koninklijke uitstraling is hersteld.

Het altaarstuk � De vinding van het Ware Kruis� (ca. 1535) is een van de weinig goedbewaarde altaarstukken uit de school van Jan van Scorel, de beroemde 16 e eeuwse schilder. Gedurende de periode dat de gewelfschildering van de Prinsenkapel is gerestaureerd is dit bijzondere schilderij verborgen geweest voor het publiek. Tijdens een van de restauraties van dit schilderij werden aan de achterzijde schetsen ontdekt van dit schilderij alsmede van het monument van Engelbrecht II van Nassau. Deze originele schetsen worden voor het eerst aan het publiek getoond op de originele locatie.

Het monument van Engelbrecht I van Nassau (anoniem, ca. 1505 � 1515) is een van de hoogste grafmonumenten van Nederland: ruim 8 meter bij 4 meter en zeer rijk gedecoreerd: maar liefst 32 wapenschilden van de voorvaderen van de familie Nassau sieren dit monument. Door 3-D presentaties zal dit monument kunnen worden bestudeerd. Onder het grafmonument bevindt zich de grafkelder waarin diverse voorvaderen van het Koninklijk Huis zijn bijgezet. Het publiek kan door middel van de 3D presentatie ook een kijkje nemen in deze grafkelder.

Ook het grafmonument van Frederik Van Renesse (anoniem. Ca. 1538) kent geen vergelijkbaar exemplaar in Nederland. Dit monument is een mysterie op zich: waarom zijn de onderdelen zo gerangschikt ? Is er aan het monument � gerommeld� in de loop der eeuwen ? En waarom dan wel ? De compositie roept veel vraagtekens op die interessant zijn. Bovendien leent dit monument zich tot � dieper ontdekken� : er is heel veel op te zien waar een verhaal achter zit, waarover te vertellen valt. In 2003 is dit monument gerestaureerd: daardoor zijn er nu veel meer details te zien dan vroeger.

Door middel van 3-D presentaties zal dit monument van boven, onder en in detail worden ontsloten.