Informatiezuil Stadsarchief

Draden in het archief

Alles over vroeger, voor iedereen van nu: Stadsarchief & Archeologie Breda verzamelt en beheert de geschiedenis van de stad en haar inwoners. Dat collectieve geheugen kan een opfrisbeurt gebruiken want nog niet iedereen kan zich herkennen in de collecties van de stad. Daar wil het stadsarchief verandering in brengen door verhalen te verzamelen die voorheen niet gehoord werden, met speciale aandacht voor inwoners met roots buiten Nederland.

In opdracht van Gemeente Breda loopt een onderzoek waarin de onderzoekers van Beyond Walls ‘de draden’ zichtbaar proberen te maken die vanuit nationale archiefcollecties en die van het stadsarchief lopen naar het Bredase slavernijverleden.

Beyond Walls

Beyond Walls is een collectief van onafhankelijke onderzoekers, curatoren en visuele verhalenvertellers. Zij bevorderen samenwerkingen waarbij de stemmen van de gemeenschap centraal staan, door participatief onderzoek. Voor Breda zullen zij zich met een aantal onderzoeksvragen bezig gaan houden, zoals: hoe zat het eigenlijk met de betrokkenheid van het Bredase stadsbestuur en lokale bestuurders bij het slavernijsysteem, en in hoeverre profiteerden stedelijke kooplieden ervan? Waren er plantage‑eigenaren die in Breda woonden of hun koloniale opbrengsten naar de stad brachten? Wie speelden er indirect een rol binnen dit systeem? Wat is er vandaag de dag nog in Breda te zien dat herinnert aan dit slavernijverleden? 

En tenslotte de belangrijke vraag: hoe werkt het trauma van toen door in de generaties erna?

Oproep   

Het in contact komen met mensen uit de diasporagemeenschappen is voor het onderzoek essentieel. Bredanaars met roots buiten Nederland worden uitgenodigd hun verhalen, foto’s of archiefmateriaal met het stadsarchief te delen. Zo kunnen we de geschiedenis beter vertellen en wordt het verhaal van Breda echt van ons allemaal.  Wil je je verhaal delen? Vraag aan de balie hoe of stuur een mail naar info@stadsarchiefbreda.nl 

Draden in het archief

Koloniale waren  

Sommige sporen van slavernij in de stad zijn nog zichtbaar, andere zijn in de loop van de tijd verdwenen. Zo waren rond 1900 op meerdere plekken winkels in ‘koloniale’ waren te vinden. Deze winkels verkochten voor nu alledaagse producten zoals koffie, suiker en tabak, die eeuwenlang door tot slaaf gemaakten in Nederlandse koloniën werden verbouwd. Contractarbeiders zouden na de afschaffing van de slavernij in 1863 het werk overnemen, onder dezelfde zware omstandigheden. Slavernij en contractarbeid liggen aan de basis van de welvaart die Nederland nog steeds kent.  

Vrede van Breda  

Een duidelijkere historische draad is de Vrede van Breda uit 1667. Tijdens dit internationale verdrag ruilde Engeland de kolonie Suriname met Nederland voor Nieuw Amsterdam, het huidige New York. De ondertekening vond plaats in het Kasteel van Breda, waardoor de stad direct verbonden is met deze koloniale geschiedenis.  

Doopboek 

Na zijn pensionering nam gouverneur‑generaal van Suriname Wigbold Crommelin drie tot slaaf gemaakte bedienden mee naar Breda: Joost, Anna en Laloupe. Joost moest terugkeren, maar Anna en Laloupe werden in de Republiek formeel vrij, omdat slavernij hier niet bestond. In 1772 lieten ze zich dopen in de Grote Kerk Breda en kregen nieuwe namen: Christiaan Africanus en Anna van Chatillon. Waarschijnlijk bleven ze in dienst bij Crommelin. Het originele doopboek is te zien tijdens de expositie in de Grote Kerk Breda.